Danas je obilježena godišnjica tragičnih događaja koji su se desili 8. augusta 1992. godine, kada su pripadnici tzv. Kažnjeničke bojne, pod komandom Mladena Naletilića Tute, izvršili diverziju na blokadnom punktu Oružanih snaga RBiH na Aleksinom hanu.Tom prilikom ubijeni su vojnici,Jablanički heroji, Begović Senaid i Begić Mirsad, dok je šest drugih pripadnika MUP-a RBiH odvedeno u zloglasni zatvor “Lora” u Splitu.
U znak sjećanja na žrtve, danas je, u organizaciji JOB-a Jablanica, u saradnji sa Udruženjem porodica šehida i poginulih boraca RVI, a uz podršku Općine Jablanica, upriličena posjeta spomen-ploči na Mostu Begić-Begović. Cvijeće su položile porodice,građani kao i brojne delegacije, među kojima i delegacija Općine Jablanica predvođena načelnikom Emirom Muratovićem. Okupljeni su odali počast stradalima učenjem Fatihe, podsjećajući na važnost istine, pravde i očuvanja kolektivnog pamćenja.
📜 Pozadina agresije: UZP i uspostava tzv. Herceg-Bosne
Nakon direktive iz Zagreba i formiranja paradržavne tvorevine tzv. Herceg-Bosne, pripadnici velikohvatskog UZP-a (Udruženog zločinačkog poduhvata) započeli su sistematsku kampanju uspostavljanja vlasti na teritorijama koje su smatrali “hrvatskima”. Među njima se našla i Jablanica, opština koja je, prema planovima Franje Tuđmana, trebala biti dio tzv. “Velike Hrvatske”.
Članovi lokalnog HDZ-a bojkotovali su rad Opštinskog štaba Teritorijalne odbrane RBiH, dok su se u planinarske objekte “Vilinac” na Risovcu i Vitlenici počeli smještati vojnici iz Zapadne Hercegovine. U naseljima s hrvatskim stanovništvom formirane su jedinice HVO-a, a Hrvatska vojska započela je regrutaciju stranih plaćenika.
🧨 Dolazak generala Šarlije i eskalacija sukoba
Dana 29. aprila 1992. u Jablanicu dolazi general Hrvatske vojske Mate Šarlija “Dajdža”, poznat po ratnim zločinima iz vremena NDH. Poslan direktno od predsjednika Tuđmana, imao je zadatak da osigura pripajanje Herceg-Bosne Hrvatskoj. U narednim mjesecima, HVO pokušava proglasiti Teritorijalnu odbranu RBiH nelegalnom, dok lokalne vlasti bezuspješno pokušavaju uspostaviti jedinstvenu odbranu grada.
⚔️ Zločin 8. augusta i posljedice
Diverzantski napad Kažnjeničke bojne rezultirao je ubistvom dvojice pripadnika MUP-a RBiH, dok su Begović Refik, Tufek Smajo, Begović Senad, Čilić Šaćir, Čilić Miralem, Morić Miralem i Mešić Kemal odvedeni u logor Lora, gdje su prošli kroz brutalna mučenja.
Istog dana, uništena je i 30 metara rasponske konstrukcije mosta na Neretvi, ali su stubovi ostali netaknuti. Tokom rata, međunarodne snage postavile su privremenu metalnu konstrukciju, a kasnije je korištena skela za komunikaciju.
🌉 Spomen na žrtve: Most Begića i Begovića
Nakon rata, most je obnovljen i dobio ime Most Begića i Begovića, u znak sjećanja na ubijene heroje Armije RBiH. Danas, hiljade građana BiH prelaze tim mostom na putu ka Mostaru, ne zaboravljajući žrtve koje su pale u borbi za slobodu i očuvanje države.
Izvor: Bokševica1993
